Monday, 11 June 2018

पाऊस....

अवेळी अन् भान हरपून का येतोस रे ?
माणसं आठवणीत हरपून बसतात मग...
हा भानावर आणायला, विज येते कामी म्हणा...
पण काहीही म्हण मित्रा, भारी काम करतोस तु...

मनावरचे ताण, दु:ख स्वच्छ धूवून काढतोस खरा.
मलीनतेच जग मग, वाटत सुंदर जरा जरा.
का रे इतके दिवस, जीवाची लाही लाही करतोस तू
पण काहीही म्हण मित्रा, भारी काम करतोस तु...

तु एकदा आलास, की मग आम्ही जागे होतो.
खुप बरसु लागलास, की तुला शिव्या शापही देतो.
नाही तेव्हा तु यावस म्हणून यज्ञ, याग नाही नाही ते करतो.
पण काहीही म्हण मित्रा, भारी काम करतोस तु...

खर सांगु का मित्रा, तुझी काळजीच नाही करत आम्ही
तु इतके कष्ट घेवून, जीवन आणतोस आमच्यासाठी
पण आम्ही..साधी जमिन देत नाही तूला मुराण्यासाठी
SOORY म्हणायची देखील लाज वाटतेय मित्रा
पण काहीही म्हण मित्रा, भारी काम करतोस तु...

इतक असूनही.... तु तुझ काम करतोय ....
वेळा बदलून ,जागा बदलून ,कमी जास्त प्रमाणात
का होइना नेटाण आपलं काम करतोय
माणसाला आपली चूक कृतीतून सांगतोय ...
पण काहीही म्हण मित्रा, भारी काम करतोस तु...

माणसाला आपली चुक कळाली,आणि ती दुरूस्त झाली तरचं होईल सगळं बर...
नाहीतर परिणाम लवकरच दिसतील वरचे वर .....
म्हणून मित्रहो जागे व्हा ....
पाणी आडवा पाणी जिरवा .......
अनामिका (PMJ)

Thursday, 24 May 2018

नात्यांना वेळ देऊ या ...

काही दिवसापूर्वीच आपण
'यशाचं कारण ठरेल नात्याचं सर्व्हीसिंग' हा लेख वाचला आहे त्याच आशयाने हा लेख ...
नात्यांना वेळ देऊ या ...
"कदर करना सिख लो.
ना जिंदगी वापस आती है...
ना जिंदगी में आये हुये लोग....
कई बार तबियत दवा लेने से नहीं,
हाल पूछने से भी ठीक हो जाती है"

हो पण तुम्ही कसे आहात हे विचारायला थोडा वेळ द्यावा लागेल ना? पण काय करणार.. तो वेळच नाही हल्ली कोणाकडे, कोणाशी साधी ओळख करायची म्हटलं तरी Whats app, Facebook चा साहारा घेणारे आपण कधीकधी Messages ला reply सुधा देवू शकत नाही. सरळ सांगुन मोकळे होतो busy now ज्या तुमच्या जिवाभावाच्या कुटुंबासाठी तुम्ही कमावता, दिवस रात्र कष्ट करता, त्यानांच Messages करता busy now .....? कशी जागा निर्माण कराल आपल्याविषयी आपल्याच माणसात ...?

‘जगह छिनी नही, बनाई जाती है....’. कित्ती खरेय हे? विचार केला तर ध्यानात येईल आपल्या. लहानपणी धृव बाळाची गोष्ट ऐकत असताना फार रडू येई. सावत्र आईने वडिलांच्या मांडीवरून खाली खेचलं का असेना, मात्र धृव बाळाचे वडील काहीच का बोलले नाहीत? हा प्रश्न कित्येक दिवस मनात होताच. मात्र त्यानंतर त्याने स्वत:साठी मिळवलेलं अढळपद जास्त आकर्षित करू लागलं. मनात या जागे विषयी काय काय सुरू राहिले विचार..!

समाजशास्त्रातही अर्जित आणि अर्पित दर्जा हे दोन प्रकार असतातच. मात्र मिळालेला दर्जा राखून ठेवणे हेही महत्वाचे आहे. आपण आपल्या हाताने एखादी जागा गमावून बसतो आणि मग त्याबद्दल हळहळत राहतो. जागा मग ते एखादे पद असू देत किंवा कुणाच्या मनात असू देत, ती तयार करायला फार वेळ लागतो. मात्र घालवायला काही क्षणच पुरतात. प्रश्न असतो विश्वसनीयतेचा. गंमत अशी असते की, आपण जे निकष सामान्य नात्यांना लावतो तेच निकष लोकप्रतीनिधीना मात्र लावत नाही. असो. आपण सारेच सुज्ञ आहोत यावर बोलूच नये.

नाती एक तर रुजत नाहीत सहज..आणि रुजली तरी त्यांना नेमाने अवधानाचे खत पाणी घालावेच लागते. ते नाही मिळाले तर फार काळ तग धरणार नाहीतच ती. भावनांचा ओलावा, अवधानाचे खत आणि नेमाने विचारपूस .....! इतक्या सध्या गोष्टी आहेत. आपण बरेचदा ते करू शकत नाही. आपण हौसेने बाग राखतो, तिच्याकडे लक्ष देतो. निगराणी करतो. मात्र त्याच हौसेने; जिव्हाळ्याने माणूस राखू शकत नाही. हे काय असावे बरे? मालिकेचा एखादा भाग सुटला तर रिपीट टेलिकास्ट बघून अपडेट राहणारे आपण एखादा प्रसंग मिस झाला तर त्याच ओढीने पुन्हा जाऊन भेट घेत नाही आपल्याच लोकांची. जरा अनुत्साहाच दाखवतो. यातून काय सिद्ध होत असते याची कल्पना करता येईलच आपल्याला!
जग फार जवळ येतंय. ग्लोबलायझेशनच्या गप्पा मारतोय आपण मात्र माणसाला असलेली आणि वाढलेली संवादाची ओढ..गरज मात्र पुरवू शकलो नाहीये. प्राणांतिक ओढीने जीव पाखडून कुठे माया लावावी आणि आणि तिची जाणीव किंवा मोलच कळू नये समोरच्याला....हे दुर्दैवच.

अशा वेळी खरेच वाटते की, आपले आपण एक अढळपद तयार करावे जिथवर कोणीच पोचणार नाही आपल्याला ढकलून द्यायला...! जिवंत माणसे म्हणजे मोबाइल नाहीत. किंवा ऑपरेटिंग सिस्टिमही नाहीत की नवीन इंट्रोड्यूस झाल्यावर जुने टाकून द्यायला. हे लवकर कळले नाही तर एकटे रहायची वेळ आल्याशिवाय राहणार नाही. फार काही करावं लागत नाहीच. मात्र एकदा माणूस निघून गेलं की परत कितीही हाका मारा ते परतणार नाही. तेव्हा आपली माणसे जपूया. त्यांची काळजी घेऊ या..तेव्हा नात्यांना वेळ द्या! आपल्या लोकांना वेळ द्या.....!
अनामिका (PMJ)

Wednesday, 23 May 2018

माणूस आणि माणुसकी


माणुसकी म्हणजे प्रेम, माणुसकी म्हणजे जाणीव, माणुसकी म्हणजे माणसाने माणसाची केलेली कदर, समोरच्या व्यक्तीचा केलेला आदर, माणूसकी म्हणजे निस्वार्थपणे माणसातील माणुस ओळखून पुढे केलेला मदतीचा हात.

माणसाने मनाने जगावे, चांगल्या मनाने.
ते प्रत्येकाचे वेगळे असते (मन). पण, त्यामध्ये असावा माणुसकीच्या प्रेमाचा प्रेमळ व्रण,
छानशा काळजात प्रेम ठेवावे, सदैव घरटे करून माणसाच्या हृदयात स्थान मिळवावे.

दैनंदिन जीवन जगत असतांना या सर्वसामान्य माणसाच्या जीवनात असे काही शब्द आहेत की जे बोलताना त्याची घनता, त्याचा खोल गेलेला अर्थ पटकन लक्षात येत नाही पण ते शब्द असे काही कटू अनूभव शिकवून जातात की काहींचा अर्थ जेवढा लावु तेवढा लागतो, जेवढा ताणू तेवढा ताणतो, जेवढा मनावर घेऊ तेवढा घेता येतो आणि एकदा का त्या शब्दाने किंवा त्या शब्दाच्या अर्थाने आपल्या मनाचा ताबा घेतला ना की मग आपण त्या शब्दाप्रमाणे किंवा त्या शब्दाच्या अर्थाप्रमाणे समोरच्या व्यक्तीसोबत वावरतो. प्रत्येक गोष्ट प्रत्येक व्यक्तीमध्ये असते. कधी ती लगेच पहायला मिळते तर कधी कधी ती शोधावी लागते. कधी समोरच्या व्यक्तीच्या वागण्यातून तर कधी बोलण्यातून त्याची ओळख होत असते.

प्रत्येक शब्द कितीही छोटा वा मोठा असो त्या शब्दाच्या गर्भितार्थावरून त्या शब्दाची जाडी-रूंदी आणि त्याची विस्तृतता कळते. त्यापैकी असाच एक जो आपल्या सर्वांना परिचित असलेला पण त्याची फारशी खोल ओळख नसणारा शब्द म्हणजे ‘माणुसकी’. ओळख नसणारा शब्द यासाठी की आजचा माणूस माणसाची ओळख विसरत चालला आहे, ‘माणुसकी’ हा केवळ शब्दच नव्हे तर पर्यायाने आपल्या रोजच्या जगण्यातून खुद्द माणूसकीच गहाळ होत चालली आहे असे चित्र आहे. ऎकायला आणि बोलायला अगदीच सहज आणि सोपा वाटणारा हा शब्द, पण त्याचा नेमका अर्थ काय.

माणूसकी म्हणजे निस्वार्थपणे माणसातील माणुस ओळखून पुढे केलेला मदतीचा हात. खरच पाहायला मिळते का या सध्याच्या धावपळीच्या जगात ही माणुसकी. काल याच विषयावरील एक सुंदर लेख वाचला आणि खरच डोळे नकळत पाणावले

मंदिराबाहेर नेहमीप्रमाणेच भिक्षेकरी तपासत होतो... तपासुन घेण्यासाठी, औषधांसाठी नेहमीचीच भिक्षेकर्यांची झुंबड ....सहज लक्ष गेलं एका कोपऱ्यात, तिकडे दगडावर एक बाबा बसलेले दिसले... बसणं ताठ, नाक तरतरीत आणि सरळ, घारुळे डोळे, अंगावर साधे पण स्वच्छ कपडे... बराच वेळ मी तिरक्या नजरेने पहात होतो, हे भिक्षेकरी नक्कीच नव्हेत.... ! सहज दिसलं, उजव्या घोट्यापासुन पाय नव्हता त्यांना, बाजुलाच कुबडी टेकवुन ठेवली होती....

थोड्या वेळानं सहज लक्ष गेलं, कोणीतरी काहीतरी देत होतं आणि ते घेत होते... अरे ! माझा अंदाज चुकला तर....उत्सुकता वाढली म्हणुन त्यांच्याजवळ जायला लागलो तर कुणीतरी म्हणालं, डॉक्टर, नका जावु, वेडा आहे तो !

उत्सुकता स्वस्थ बसु देइना म्हणुन गेलो, मला वाटलं ते मला पाहुन हात पुढे करतील....पण त्यांचा हात पुढं आलाच नाही तीथंही अंदाज चुकला माझा....

मीच म्हणालो, बाबा काही त्रास ? कुबडी घेत हळुच उठत ते म्हणाले, Good afternoon doctor...... I think I may have some eye problem in my right eye ....

मी उडालोच इतकं अस्खलीत इंग्लिश ऐकुन...

मी धक्क्यातुन बाहेर येत, डोळा बघितला, पिकलेला मोतीबिंदु होता, मी म्हणालो मोतीबिंदु आहे बाबा, अॉपरेशन करावं लागेल.... तसे म्हणाले, oh, cataract ? I had cataract operation in 1999 for my left eye in Ruby Hospital but....

हा प्रकार काहितरी वेगळा आहे हे आता पक्कं जाणवलं.....

म्हणालो, बाबा, तुम्ही इथं काय करताय ?

मी रोजच इथं येतो दोन तास...

हो पण का? मला तर तुम्ही चांगले शिकलेले वाटता ?

शिकलेले ? या शब्दावर जोर देत ते हसत म्हणाले, *शिकलेले ???*

म्हणालो, बाबा तुम्ही थट्टा करताय का माझी ?

Oh no doc... Why would I ?... Sorry if I hurt you !

हर्ट नाही पण मला काही कळत नाहिये, काय चाललंय बाबा ...

कळुन घेवुन काय करणार आहात डॉक्टर ?

ओके, चला आपण तिकडे बसु, नाहितर लोक तुम्हालाही वेडा म्हणतील.... असं म्हणुन ते हसायला लागले....

आम्ही दोघंही थोडं बाजुला जावुन एका टपरीत बसलो....

Well Doctor, I am Mechanical Engineer.... बाबांनी इंग्लिशमध्येच सुरुवात केली.... मी xxxxx या कंपनीत सिनीअर मशीन अॉपरेटर होतो, एका नविन अॉपरेटरला शिकवत असतांना पाय मशीन मध्ये अडकला, आणि हातात कुबडी आली. कंपनीने सर्व खर्च करुन वर आणखी थोडे पैसे देवुन घरी बसवलं.... लंगड्या बैलाला कोण ठेवेल ?

मग स्वतःचं छोटं वर्कशॉप काढलं, मस्त घर घेतलं, मुलगाही मेकॕनिकल इंजिनियर आहे, वर्कशॉप वाढवुन त्याने छोटी कंपनी टाकली.....

मी चक्रावलो, बाबा पण मग तुम्ही इथं कसे ....?

मी...? नशीबाचे भोग...

मुलाने व्यवसाय वाढवायचा म्हणुन कंपनी आणि घर दोन्ही विकलं... म्हटलं पोराची भरभराट होत्येय.. विकुदे !

विकुन सगळं घेवुन तो गेला जपानला.... आणि आम्ही इथे उरलो जपानी बाहुल्या म्हणुन... ते हसायला लागले.... हसणंही इतकं करुण असु शकतं ...हे मी अनुभवलं .... !

बाबा पण तुमच्याकडे स्किल आहे, लाथ माराल तिथं पाणी काढाल तुम्ही....

तुटलेल्या उजव्या पायाकडे पहात बाबा म्हणाले, लाथ ...? कुठे आणि कशी मारु सांगा...?

मी ओशाळलो, मलाच वाईट वाटलं...

आय मीन बाबा कुणीही नोकरी देईल तुम्हाला अजुनही , कारण या क्षेत्रातला तुमचा अनुभव खुप आहे...

Yes doctor, मी एका वर्कशॉपमध्ये आहेच कामाला.... 7000 मिळतात मला....

माझ्या डोक्यातला तिढा काही सुटत नव्हता....

अहो बाबा तरी मग तुम्ही इथं कसे ?

डॉक्टर, मुलगा गेल्यावर एका चाळीत पत्र्याचं शेड घेतलंय भाड्यानं, तिथं मी आणि माझी बायको राहतो, तीला Paralysis आहे ती जागेवरुन उठु शकत नाही.

मी 10 ते 5 ड्युटी करतो, 5-7 इथं बसतो, आणि घरी जावुन "तिघांचा" स्वयंपाक करतो....

बाबा आत्ताच म्हणालात , घरी तुम्ही आणि बायको असता मग तिघांचा स्वयंपाक ?

डॉक्टर, माझ्या लहानपणी माझी आई वारली, माझ्या जिवलग मित्राच्या आईनेच त्याच्याबरोबर मलाही सांभाळलं, दोन वर्षापूर्वी तो मित्र वारला हार्ट अॕटॕकने, 92 वर्षाच्या त्याच्या आईला मी आणलं मग माझ्याच पत्र्यात.... ती कुठं जाईल आता....?

मी सुन्न झालो.... या बाबाचे स्वतःचे सर्व हाल, बायको अपंग, स्वतःला पाय नाही, घर धड नाही, जे होतं ते मुलानं विकलं ....त्यात मित्राच्या म्हाता-या आईला सांभाळतोय.....

बाबा मुलानं तुम्हाला रस्त्यावर आणलं, तुम्हाला राग नाही येत त्याचा ?

No no डॉक्टर, अहो ते त्याच्यासाठीच कमावलं होतं, घेतलं त्याने, काय चुकलं त्यात ..?

बाबा घेण्याची पद्धत चुकली त्याची , त्यानं ओरबाडुन घेतलं सर्व....

डॉक्टर, अहो आपले पुर्वज माकड होते, शेपुट गेलं तरी ओरबाडायची सवय जाइल का माणसाची ...? असं म्हणुन हसता हसता तोंड फिरवलं .... ते हसणं होतं कि लपवलेले हुंदके ???

बाबा, कळलं मला 7000 मध्ये भागत नाही तिघांचं म्हणुन तुम्ही इथं येता, बरोबर ?

No you are wrong doctor. 7000 मध्ये मी सर्व मॕनेज करतोच सगळं, पण जी म्हातारी आई आहे मित्राची तीला डायबेटीस आणि ब्लड प्रेशर दोन्हीची औषधं चालु आहेत, ती मात्र मॕनेज होत नाहित या सात हजारात....

मी येतो दोन तास इथे, कुणी दिलेलं अन्न मी स्विकारत नाही, पैसे कुणी दिले तर मात्र घेतो.... तीची महिन्याची औषधं ओळखीच्या मेडिकल स्टोअर मधुन आधीच घेतो आणि रोज दोन तासात जे पैसे मिळतील ते पैसे मेडिकल वाल्याला रोजच्या रोज देतो.... !

या बाबाला त्याचा स्वतःचा मुलगा सोडुन गेलाय आणि हा बसलाय दुस-याची आई सांभाळत....

डोळ्यातुन पाणी येवु न देण्याचा आटोकाट प्रयत्न करुनही डोळे शेवटी मला दगा देतातच ....

बाबा, दुसऱ्याच्या आईसाठी तुम्ही इथं पैसे मागायला येता ?

दुसऱ्याची ? अहो माझ्या लहानपणी खुप केलंय तीनं माझं.... आता माझी पाळी आहे इतकंच ....!

मी त्या दोघींना सांगितलंय 5-7 आणखी एक काम मिळालंय म्हणुन....

बाबा, आणि त्यांना जर कळलं तुम्ही इथे मागता म्हणुन तर ...?

अहो कसं कळेल ? दोघीपण खाटेवर पडुन....... इकडच्या कुशीवरुन तिकडं होता येत नाही त्यांना मी केल्याशिवाय...येतीलच कश्या त्या ? हा...हा...द्या टाळी !

हुंदका लपवण्याची आता माझी पाळी होती पण बाबांइतका मी सराइत नव्हतो या लपवालपवीत ....

ब-याच वेळानं लक्षात आलं टाळीसाठी दिलेला बाबांचा हात माझ्या हातात तसाच होता, तोच हात दोन्ही हातात घेवुन मी त्यांना विचारलं, बाबा तुमच्या आईला मी डायबेटीस आणि ब्लड प्रेशरच्या गोळ्या कायम स्वरुपी दिल्या माझ्याकडुन तर तुम्हाला इथं हे असं मागावं लागणार नाही right ?

म्हणाले, no doctor, तुम्ही भिका-यांसाठी काम करता, तीला तुम्ही गोळ्या देणार म्हणजे एका अर्थी ती भिकारीच झाली ना ? मी आहे अजुन समर्थ, तीचा मुलगा म्हणुन... मला कुणी भिकारी म्हणालं तरी चालेल पण तीला नाही....

OK Doctor, जावु मी आता ? घरी जावुन स्वयंपाक करायचा आहे अजुन ....

बाबा भिका-यांचा डॉक्टर म्हणुन नाही, तुमचा मुलगा समजुन घ्या ना आज्जीसाठी औषधं ....

हात सोडवत ते म्हणाले, डॉक्टर, आता या नात्यात मला अडकवु नका please, एक गेलाय सोडुन......

आज मला आशेला लावुन उद्या तुम्ही गेलात तर .... ? सहन करायची ताकत नाही राहिली आता.... !

असं म्हणंत ते कुबड्यांवर निघाले सुद्धा ..... जाताना हळुच डोक्यावर हात ठेवला, म्हणाले, काळजी घे बेटा स्वतःची.....

शब्दातुन त्यांनी मी लावलेलं मुलाचं नातं नाकारलं, पण डोक्यावरल्या हाताच्या गरम स्पर्शातुन जाणवलं, त्यांनी हे नातं मनोमन स्विकारलंय .....

या *वेड्या* माणसाला पाठिमागुनच नमस्कार करण्यासाठी माझे हात आपोआपच जुळले .....
लेख वाचल्यावर माझेही तेच झाले

आपल्यापेक्षा वाइट परिस्थितीत जगणारे लोक आहेत खुप.... निदान यांच्याकडे पाहुन आपल्या दुःखाची झळ कमी होईल, आयुष्याकडे बघण्याचा आपला चष्मा तरी बदलेल.... 🙏

पण या माणुसकीला जर ओळखायचे असेल तर असे अनेक प्रसंग प्रत्येकाच्या जीवनात आले असतील आणि जरी अद्याप आले नसतील तरी कधी ना कधी ते नक्कीच येतील. जीवनात आलेल्या त्या प्रसंगाना अगदी एकांतात बसून बारकाईने त्यावर नजर टाका म्हणजे माणुसकीतला माणूस किंवा माणसातली माणुसकी शिल्लक राहिली आहे का हे कळेल. या जगात कोणीही तुमचा मित्र किंवा शत्रु म्हणून जन्माला येत नाही. आपली वागणूक, आपला दृष्टीकोण, आपली नाती आणि त्यापेक्षा त्या नात्यांमधील प्रेम यावर ठरते कोण आपला मित्र कोण आपला शत्रू आहे ते. मनुष्याचे मोठेपण हे त्याच्या वयावर नाही तर त्याच्या विचार आणि कर्तुत्वावर अवलंबुन असते. तुमच्या विचारातूनच तुमचं व्यक्तिमत्व झळकत असतं, त्याकडे तुमचे लक्ष नसले तरी इतरांचे लक्ष असते, तुमचे विचार समजले की तुम्ही समजलात, म्हणून सुंदर विचार करा आणि सुंदर व्यक्तिमत्व घडवा.

Thursday, 28 September 2017

सप्तसूर .........

  सप्तसूर  .........
    एक धागा सुखाचा', 'एकवार पंखावरूनी', 'जीवनात ही घडी', 'ऐरणीच्या देवा तुला', 'मानसीचा चित्रकार', 'सूर तेच छेडीता', 'हे चिंचेचे झाड', 'धुंदी कळ्यांना', 'स्वप्नात रंगले मी', 'मला लागली कुणाची उचकी', 'गोमू संगतीनं', 'फिटे अंधाराचे जाळे' ही आणि याहीपेक्षा खूप खुपसारी सुंदर सुंदर गाणी आपण ऐकतो, म्हणतो आणि जीवनाचा खूप आनंद घेतो पण हि गाणी ज्या सात सुरांतून आलीत त्या भारतीय संगीतात सात सूर कोणाकडुन, कसे आले ह्याबाबत आपण कधीही विचार केलाय? संगीतात सात सूर कोणाकडुन, कसे आले ह्याबाबत एका संस्कृत श्रुती साहित्यात उल्लेख आहे असं 'केसराचा पाऊस' ह्या मारुति चितमपल्लींच्या पुस्तकात वाचलं .....

    मोर षड्ज सुरात तर चातक ऋषभात ... बकरा गांघार तर कोकीळ पंचम बोलतो. बेडूक व क्रौंच मध्यम, धैवत तर हत्ती नाकातून निषाद स्वराचं उच्चारण करतो .... असा त्या श्लोकाचा थोडक्यात अर्थ आहे ...
सृष्टीतील पशु पक्ष्यांकडूनच माणसाला सूर अवगत झाला असावा …. आम्रमंजिरी पाहून कुहूकुहू करणारा कोकिळ , ढगांना पाहून आनंदून जाणारा पपीहरा ह्यांच्यापासून तो आपल्या भावना सुरांत व्यक्त करायला शिकला असावा …

" कोकिळ कुहूकुहू बोले, तू माझा तुझी मी झाले "
" अम्बुवा कि डाली पे बोले रे कोयलिया "
" बोले रे पपीहरा, पपीहरा "
" बदल घिर घिर आये , पापी पपीहरा गये "
" सा रे ग म प ध नी सा "

    सुरांची दुनिया. सातंच सूर .... तरीही केवढं प्रचंड सामर्थ्य आहे या सप्तसुरांमध्ये. प्रत्येक सुराचा बाज वेगळा, पोत वेगळा. पण जे काही आहे ते सारं फक्त जणु ह्या सात सुरांमध्येच एकवटलंय. अवघं ब्रह्मांडच समावलंय ह्या सप्तस्वरांमध्ये.
Sound is a form of energy आणि म्हणुनच हे सूर जेव्हा संगीत सम्राट तानसेनच्या कंठातून येतात तेव्हा विझलेले दिवे देखील परत पेटतात.
"झगमग झगमग दिया जलाओ "
तानसेनचा मल्हार राग ऐकायला आकाशात कृष्णमेघांची दाटी होते आणि भारावुन जावुन ते अवेळी बरसु लागतात.
" गरजत बरसत सावन आयो रे "

    असा हा सारा ह्या सात सुरांचा प्रभाव. कधी सूर आश्वासक बनुन आपल्या मनाला आधार देतात ... मनाचं मरगळलेपण घालवुन नवचैतन्य निर्माण करतात ... जेव्हा एखादीचं मन उदास, निराश असतं तेव्हा तिची मैत्रीण तिची समजुत काढताना तिला सांगते
" जब दिल को सतावे गम ,
तु छेड सखी सरगम ,
बडा जोर है सात सुरों में
बहते आंसु जाते हैं थम
तु छेड सखी सरगम "

हे सूर जेव्हा आतून, अगदी आतून येतात तेव्हा मनाची तार छेडतात …. आणि अश्रूंच्या रूपाने डोळ्यांवाटे ओघळतात
" है सबसे मधुर वो गीत जिसे
हम दर्द के सूर में गाते है
जब हद से गुज़र जाती है खुशी
आँसू भी छलकते आते हैं "

मनातील प्रत्येक भावना सुरांवाटे व्यक्त होत असते ….
कधी सूर छेडले असता छानसे गीत उमटते
" सूर तेच छेडिता गीत उमटले नवे
आज लाभले सखी सौख्य जे मला हवे "

सूर जेव्हा गीतांशी हात मिळवणी करतात तेव्हा जन्मतं संगीत.
"तेरे सूर और मेरे गीत
दोनों मिलकर बनेगी प्रीत"

गीत मनाचे दरवाजे उघडतं तर संगीत सरळ आत्म्यालाच जावुन भिडतं ....
आत्म्याला आत्म्याची ओळख पटते आणि दोघांचे सुर जुळतात. जीवाशिवाचं मिलन होतं ...
" तु जो मेरे सूर में सूर मिलाये
तो जिंदगी हो जाये सफल "

आणि जिथे सूर जुळतात तिथे मग भावना व्यक्त करण्यासाठी शब्दांची गरज भासत नाही ….
" सुरावटीवर तुझ्या उमटती अचूक कशी रे माझी गझले
कशास पुसशी प्रश्न प्रेयसी तुला समजले, मला समजले "

    कधी एखाद्या एकट्या संध्याकाळी, तिन्हीसांजेला अवचित ऐकू आलेली एखादी सुरावट त्या साऱ्या आठवणी जिवंत करतात , दोघांना एकत्र पाहून कुजबुजणाऱ्या वेली, खाणाखुणा करणारी पाने, सारे सारे आता स्तब्ध झालेले असतात … तारे उदास असतात अन वारा देखील उसासे देत असतो
" स्वर आले दुरुनी, जुळल्या सगळ्या त्या आठवणी
निर्जीव उसासे वाऱ्यांचे, आकाश फिकटल्या ताऱ्यांचे
कुजबुज ही नव्हती वेलींची, हितगुज ही नव्हते पर्णांचे "

पण जर ह्याच सुरांनी आपल्याशी कायमची फारकत घ्यायचं ठरवलं तर ? जगण्याचा उद्देशच नाहीसा होईल . आयुष्य भकास , अर्थहीन होईल ...
" सुर ना सजे क्या गाऊ मैं
सुर के बीना जीवन सुना"

अशी गत होईल आपली.
सूर आपल्याला आयुष्य रसिकतेने जगायला शिकवतात, कल्पनेची भरारी घ्यायला शिकवतात , ईश्वराच्या सान्निध्यात घेवुन जातात ….
" संगीत मन को पंख लगाये
गीतों से रिमझिम रस बरसाये
स्वर की साघना परमेश्वर की" ......

ह्या सप्तस्वरांनी आपलं जिवन किती समृद्ध केलंय नाही. जो सुरांच्या दुनियेत रमतो, जगतो तोच 'त्याला' खर्‍या अर्थाने जाणतो. अमृत प्राप्ती साठी फार काही नाही फक्त सुरांच्या सान्निध्यात राहणं गरजेच आहे ….


Wednesday, 27 September 2017

Thank You बाबा .......

Thank You बाबा .......

देताना जन्म आईने सोसावी कळ
मरण सोपं व्हावं म्हणून बापाची आयुष्यभर धडपड
असेच धडपड करणारे बाबा प्रेमळ आई...... आई बाबा म्हणल, की तुमच्या माझ्या सर्वांचाच जिव्हाळ्याचा विषय नुसता शब्द उच्चारला तरी प्रेम, माया, ममता, करुणा, शिस्त, कठोरता, नियमबद्धता, अश्या कितीतरी भावनांचा मिलाप म्हणजे आई -बाबा त्यांच्याविषयी बोलतांना वेळ शब्द इतकंच नाही तर भाषाही अपुरी पडेल. पण आज मी बाबांविषयी बोलणार आहे हो बाबा खरंतर तुमच्याशी बोलणार आहे. काही वर्षापूर्वी मी कॉलेजला बसले असतांना एक मैत्रीण अचानक माझ्या समोर आली आणि मला म्हणाली " पूजा आता आपलं कॉलेज संपेल अग, मला एक कविता लिहून हवी होती तुझ्याकडून देशील ?
मी नेहमीप्रमाणे कुठलाच विचार न करता होकार दिला आणि चटकन तिला विषय विचारला तीन हळूच सांगितलं "बाबा"
कोणतीही मुलगी बाबांविषयी बोलतांना लिहितांना हळवी नाही झाली तर विचारा?
तशी मीही झालेच प्रिंटाऊटच पाठकोर पेज घेतलं पेन होताच हातात जे मनात येईल ते लिहीत गेले

बाबा म्हणजे शिस्त- प्रत्येक वेळी त्यांच्या कृतीतून जाणवणारी.
बाबा म्हणजे- न दिसणार न समजणार असीम प्रेम मी आजारी पडल्यावर त्यांच्या डोळ्यात जाणवणार.
बाबा म्हणजे- विश्वास मुलीला मुलाप्रमाणे वाढवणारा.
बाबा म्हणजे- व्यवस्थितपणा पुस्तकाला कव्हर लावण्यापासून तर बेडवर चादर सुरकुत्या न पडू देता कशी घालावी ते सांगणारा.
बाबा म्हणजे- आदरयुक्त भीती नुसत्या त्यांच्या घराकडे येणाऱ्या बुटांच्या आवाजानेच, पुस्तक घेऊन बसवणारी.
बाबा म्हणजे- सळसळत चैतन्य कधीही कोणत्याच संकटाला न घाबरणार कधीही न डगमगणार.
बाबा म्हणजे- स्वयंसेवक स्वतःच्या स्वार्थाकडे न पाहता समाजहितासाठी जगणारे झटणारे आणि आम्हालाही तशीच सवय लावणारे उत्तम स्वयंसेवक

मी लिहीत होते आणि पेजेस संपत होती. केवळ बाबा म्हणजे या पुढील वाक्यानेच अवघी तीन-चार पेजेस संपली होती.  मग मैत्रिणीला कविता द्याची आठवण झाली आणि जे काही लिहिलं ते असं...  प्रथम माझ्या बाबांसाठी, आणि नंतर जगातल्या सर्वांच्या बाबांसाठी.....

बाबा आज तुमच्याशी थोडं बोलायचं ।।
बाबा आज तुमच्याशी थोडं बोलायचं ।।
खोटं नाही तर सगळं खरं खरं सांगायचंय
आजवर मी कधीच नाही बोलले तुम्हाला
तो प्रत्येक शब्द मला आज सांगायचाय
बाबा आज तुमच्याशी थोडं बोलायचं ।।१।।

बाबा मी आईच्या कुशीत झोपायचे, पण मऊ भात तुम्हीच भरवायचे
दिवसभर आई खेळवायची पण बाबा खेळणी तर तुम्हीच आणून दिलेली असायची
त्या खेळण्यातील एक एक खेळणं बाबा आजही मला आठवतंय
म्हणून बाबा आज थोडं तुमच्याशी बोलायचं।।२।।

बाबा खूप मेहनत केलीत तुम्ही आजपयेंतच्या आयुष्यात
प्रत्येकासाठी सुखाची काळजी प्रत्येकवेळी केलीत तुम्ही
तुम्ही केलेल्या कष्टाचे मोजमाप बाबा कधीच नाही हो होणार
पण तुम्ही दिलेल्या संस्कारांची जाण बाबा आम्ही कधीच नाही विसरणार
त्याच संस्कारांची जाण ठेऊन बाबा आज थोडं बोलायचं ।।३।।

तुमची कर्तव्य पार पाडण्यात बाबा, तुम्ही कधीच नाही हो चुकलात
हो पण त्यावेळी कदाचित आम्हाला वेळ देऊ नाही शकलात
हरकत नाही आता तुम्हाला कामातून वेळ मिळणार आहे
आणि म्हणून बाबा, मी तुमच्याशी खूप खूप बोलणार आहे ।।४।।

पण बाबा तुम्हाला एक विचारू, असं का हो असत
मुलीलाच एक बाबा सोडून दुसऱ्या बाबाला बाबा का हो म्हणावं लागत?
ते दुसरे बाबा माझ्या आयुष्यात येण्याआधीच मला तुमच्याशी खूप बोलायचं
म्हणून बाबा आज तुमच्याशी खूप खूप बोलायचं ।।५।।

बाबा मी तुम्हाला वचन देते, तुमचे संस्कार मी कधीच नाही विसरणार
तुमची मान खाली जाईल, असं काम मी कधीच नाही करणार
विश्वास ठेवा बाबा, तुमची मुलगी कधीच नाही बदलणार
म्हणू बाबा या नंतरचे माझे दिवस, तुमच्या अन माझ्यासाठीचे असणार आहे
अन त्यासाठी मला फक्त तुमचे आशीर्वाद हवे असणार आहेत
आशीर्वाद हवे असणार आहेत ।।६।।

पेज संपलं आणि मी कविताही संपवली ओले झालेले माझे डोळे हळूच कोणालाही न दिसता पुसून काढले कविता परत एकदा वाचली मन भरून पावलं
खरंच माझे बाबा हिरो आहेत माझ्यासाठी प्रत्येकाचे असावेत बाबा इतकं करतात आपल्यासाठी पण आपण साधं थँक्यू देखील म्हणत नाही त्यांना ? मी घरी आले बाबांचा हसरा चेहरा पाहिला आणि मनापासून निघणारा थँक्यू शब्ददेखील तोडकामोडका वाटला
बाबा तुम्ही लेख वाचत असाल तर एक सांगेन Thank you बाबा Thank You So Much खरंच बाबा बाप माणूस असतो जगातल्या सर्वच बाबांना मनापासून धन्यवाद...... 

अनामिक (PMJ)

Tuesday, 26 September 2017

प्रेम या विषयावर लिहावंसं वाटलं आज ......

   प्रेम या विषयावर लिहावंसं वाटलं आज ......
  काल एक मैत्रीणींशी खूप वेळ गप्पा मारल्या लग्न झाल्याचं सांगितलं. अभिनंदन वैगरे करून झाल्यावर काय करतात पंत आमचे विचारपूस करून ती मला म्हणाली "तुम्ही मुली असं ठरवून लग्न करूच कस शकता? बोटावर मोजता येतील इतक्याच दोन चार भेटीत, सर्वांसमवेत चहा-पोहे, अगदीच वाटलं तर लग्न ठरण्याआधी एखादा फोन या आधारावर अख्य आयुष्य कस उधळून टाकता तुम्ही?

    थोड्याच क्षणात ठरवूच कस शकता? कुणी एक व्यक्ती तुमचं आयुष्य बनून जाईल तुमचं खरं प्रेम होत त्या व्यक्तीवर लग्नानंतर? कि फक्त केलाय लग्न म्हणून निभावता सगळं?" असे एक ना अनेक प्रश्न, मी फक्त ऐकत होते तेव्हा माझा फारसा मुड नसावा बोलण्याचा पण शेवटी माणूस सवयीचा गुलाम विषय मिळाला. लिहावंसं वाटलं खूप दिवसांनी कधीही न लिहिलेल्या विषयावर. तिला उत्तर द्यायचं म्हणून नाही पण खरंच लिहावंसं वाटलं या विषयच सर्वात महत्वाचा धागा म्हणजे प्रेम....  

    प्रेम म्हणजे उत्साह, सळसळत चैतन्य, दुसऱ्याला स्वीकारण्याची असीम क्षमता, वात्सल्य, ममता, सकारात्मकता, शांत वृत्ती, एकाग्रता, आनंद, समाधान, निरागसता, निरपेक्षता, आत्म्याचा पवित्र हक्क, सुवर्ण बंधन जे कर्तव्य आणि सत्याला जोडत डोळ्यांना दिसत नाही ते आतून अनुभवत. 

     प्रेम लाभे प्रेमळाला त्याग हि त्याची कसोटी प्रेम फळासारखं असत फळ जस पक्व होत जात तसतस ते अधिक सुंदर दिसत त्याचा गाभा बी तीच असते.  पण रंग आणि पडतो तसच प्रेमाचही आहे प्रेमही परिपकव्य होत जात प्रेम सौंशय मुक्त असत, त्यागयुक्त असत, समाजाच्या सहानुभूतीच ते मुमताज नसत, प्रेम कायम उमलत असत, उपजत असत, प्रेमाशिवाय जीवन स्मशान असत, फुपाखराचं फुलावर असत, आईच बळावर असत, निसर्गाचं माणसावर असत, सावित्रीचा सत्यवानावर असत, प्रियकराचा प्रेयसीवर असत. 

Hamen tum se pyaar kitana, ye ham nahin jaanate
Magar ji nahin sakate, tumhaare bina 

    हे गाणं प्रेमाच्या व्याख्येत कधीच बसत नाही यात व्याकुळता आहे वासना आहे हव्यास आहे लोभ आहे म्हणजे प्रेम नव्हे.  लाख नुसत्या जीव घेण्या तऱ्या, प्रेमात कुणीच मरत नसत. आई वडिलांचं जस मुलांवर प्रेम असत तसच मुलांनचली खूप असत ते फक्त व्यक्त करण्याची गरज असते आपण ते व्यक्तच करत नाही का?सल्लज असत ते प्रेम अबोल असून बोलकं असत ते प्रेम.
    प्रेमात व्यक्ती जवळ असावी असं नाही प्रेमात बंधन असाव असाही नाही समजून उमजून आपोआप फुलात ते प्रेम. म्हणतात ना नात्यांची मजा ती हळुवार उलगडण्यात असते. फुलू द्या नात्यांना, उधळू द्या आसमंतात त्याची फुल. प्रेम द्या प्रेम घ्या जगातल्या प्रत्येक नात्यावर मनापासून प्रेम करा आणि सदाआनंदी राहा कारण आनंदाला विरुद्धअर्थी शब्द नाहीये....... 
अनामिक (PMJ)

Monday, 25 September 2017

खोड्या करायला वय हवय कश्याला......

 खोड्या करायला वय हवय कश्याला......
    खोड्या करायला वय हवाय कश्याला असं म्हणणारे लोक फार कमी मिळतात आजकाल तुमचं वय काय हो? असे कुणी विचारले की आपली प्रतिक्रिया काय असते? मुलींना हा प्रश्न सहसा आवडत नाही. काहींना सरळ उत्तर द्यावेसे वाटेलही. जेष्ठ मंडळी लगेच मनातल्या मनात आता रिटायरमेंटला किती वर्ष राहिले बुवा आणि अजून किती ’सर्व्हिस’ शिल्लक आहे याचाही हिशोब करायला लागतात. पण वय कितीही असले तरी प्रत्येकात एक लहान मूल लपलेले असते. आता काही म्हणतील छे... काही तरीच काय? पण माझे ऐका, आता मान्य कराचच हे. तुम्ही कितीही म्हणालात तरी हे अगदी खरंय. तेच लहान मूल ज्याला कधी कधी फार खोड्या कराव्याशा वाटतात.

   कित्येकदा मला असे वाटलंय की एकदा तरी खूप जोरात ओरडून आरोळ्या ठोकाव्यात. उगाचच... काही कारण नसताना. का कुणास ठाऊक, पण वाटते. खूप मोठ्याने गाणं म्हणावं मला आवडेल तेवढं आणि तितका वेळ सध्या हि हौस मी माझ्या खोलीतच भागवून घेते ती पण खूप हळू आवाजात. मला आठवतंय दुपारच्यावेळी आई च्या चोरून बदाम गल्लीतले खुपसारे बदाम तोडायचे अगदी कच्चेसुद्धा आणि चोरी पकडल्या गेल्यावर मी नाही म्हणतं उगाचच इकडे तिकडे सैरावैरा धावत सुटायचे. आहे ना गंमत?

   कधी आपल्याला वाटतेच ना रस्त्यात उगाचच एखाद्या गाडीला ’कट’ मारावा. अचानक कुणी मधे आले आणि मूड चांगला असला की आपण ओ काका, अंग ए मावशी जरा समोर पाहा, ओ अप्पा जरा हळू असे खोडकर शब्द वापरतो. चौकातल्या पोलीसभाऊंची ची ढेरी फारच गरगरीत दिसते आणि त्यावर हळूच हात फिरवावासा वाटतो. कुणी तंबाखू चोळत उभा असला तर खालून हाताला धक्का मारावासा वाटतो.

   अजूनही किती तरी वेळा आपण कुणी बसायच्या आधी त्याची खुर्ची हळूच ओढून बाजूला करतो. खूप दिवसांनी कुणाला भेटून सरप्राईज द्यायचे असेल तर मागून जाऊन त्याचे/तिचे डोळे गच्च झाकतो अथवा "भॉ" करतो. कुणाला खाली बसताना पाहिले की च्युइंगम ठेवावेसे वाटते ना तुम्हांला.

   मी पाहिलंय कॉलेजला असताना खूप वेळा बसमध्ये सीटच्या मधून खाली येणाऱ्या मुलींच्या ओढणीने काही आगाऊ मूल स्वतःचे बूट पुसण्याचे उद्योग करायचे. किंवा शेजारी उभा असलेला माणूस तिकडे तोंड करुन उभा असेल तर हळूच त्याच्या शर्टच्या कापडाची क्वालिटी पाहून घ्यायचे.

   कधी मनात आले की आपण उगाच हॉटेलमध्ये टिश्यू पेपरचे विमान, होडी असले काही बाही बनवतो आणि मग वेटर आपल्याकडे ’जरा हाललंय’ अशा नजरेने पाहतो. काही लोकांना कितीही गंभीर सिनेमा असला तरी पॉपकॉर्नची पिशवी फोडल्याशिवाय पैसे वसूल झाल्यासारखे वाटतच नाही. चित्रपट संपल्यावर कॉरिडॉरमधून बाहेर पडताना लोक इतके गप्प गप्प का असतात हे तर मला अजूनही कोडे उलगडले नाही. अशा वेळी मला ’इतना सन्नाटा क्यू है भाई’ अशी काडी लावून खो-खो हसावेसे वाटते. बागेत गेले की कधी उगाचच झोक्यावर बसावेसे वाटते किंबहुना अशा लोकांसाठीच ’खेळणी फक्त लहान मुलांसाठी आहेत’ असे फलक लावलेले असावेत. मग आपण हिरवळीवर लोळून हौस पूर्ण करुन घेतो. बागेतला फुगेवाला फुगा फुगवत असताना त्याला गुपचुप टाचणी मारावीशी वाटते. माझी आईतर नवीन फुगे आणून स्वतः ते फुगवून फोडते खूप मजा येते तिला त्यात.

   मानवाला सततच्या आपल्या या बालसवयींची काळजी खूप प्राचीन काळापासून पडली असावी. म्हणूनच आपल्या लग्नात नवऱ्या मुलाचे कान पिळणे, बूट पळवणे, हळद खेळणे, वरमाईच्या डोक्यावर कुरड्या फोडणे  असे प्रकार शास्त्रसंमत आहेत. अगदी कॉर्पोरेट क्षेत्रातल्या सो कॉल्ड पर्सनालिटी डेव्हलपमेंटच्या गेममध्ये पण थोडा का होईना बालिशपणाचा अंश असतो. अगदी उच्च सुपरब्रॅंडच्या जाहिराती सुद्धा कित्येकदा या बालिशपणाभोवतीच घुटमळत असतात. किंबहुना अशाच जाहिराती खूप दिवस लक्षात राहतात. विश्वास नसेल तर करते आणि मनात म्हणते आठवा. टेलिव्हिजन क्षेत्राने तर आपली ही गोष्ट केव्हाच ओळखली आहे, म्हणून तर आजकाल कित्येक कार्यक्रमांमध्ये सूत्रसंचालनाची जबाबदारी लहान मुलांवर टाकली आहे.

   लहान मुलांमध्येच आपला जीव रमतो ना अजूनही? जगरहाटीच्या रॅटरेसमधून घरी गेल्यावर आपण घरात किंवा शेजारी लहान मूल असेल तर त्याच्या बरोबर मूल होऊन खेळतोच ना? मी तरी खेळते, आणि मला लहान व्हावेसे वाटते. पण त्या आमच्या शेजारच्या लहान मुलीला  मोठे व्हावेसे वाटते. मला ऑफिसला जाताना विचारते, "ताई मला तुझ्यासारखं होता येईल का?" मी स्वतःशीच हसते. तिला बाय करते.  आणि मनात म्हणते "मला तुझ्यासारखं जगता येईल का?" मला सांगा कितीही आपण मोठे झालो तरी आपल्या जगण्याला त्या बालपणाची सर येईल का ? आपत्याला लागलेली लहापणीची कोणतीतरी सवय मरेस्तोवर जाईल का? चॅनल सर्फ करताना कार्टून फिल्म्स दिसल्यावर आपण थबकतोच ना? किती तरी वेळा कुणाशी तरी मिस कॉलचा खेळ खेळत बसतो.  तोही या पोरकटपणापायीच. मी तर आजवर अशा अगणित खोड्या केल्या आहेत, अजूनही करत आहे आणि पुढेही करत राहणार आहे यात तिळमात्र शंका नाही.
आपण करता का हो अशा खोड्या? आणि करत असाल तर काय करता ते नक्की कळवा....
अनामिक (PMJ)